Zumtu le Rammi Sinak

February 28th, 2026

Rev. Van Tha Kam Thang

      Lamkaltu 17:26 nak ah Paul nih Athen khuami hna sin ah a chimmi cu, “Minung pakhat chung in miphun vialte kha a ser hna i vawleicung ah hin khua a sakter hna. A hlankan in an caan le an umnak hmun kha a khiahpiak hna.” tiah a ti. Hi Cathiang hi ruah setmat ahcun kan chuahkehnak, kan khuasaknak, le kan nunnak donghnak kan hmannak hmunhma dihlak hi Bawipa Pathian khuakhannak tang ah le Amah nih a kan khiahpiaknak lawnglawng ah an rak cang dih ti hi al awk a tthalomi biatak a si. Keimah hi Thantlang ah ka chuak, Thantlang ah ka tthang, Falam ah taang hra ka rak kai, Kalay ah university ka rak kai, Malaysia ah kum 3 dengmang caan ka hmang i a tu cu Indianapolis khua, Indiana peng le USA ram ah kum 16 chung ka hung um cang. USA ram ka umnak hi ka chungkhar dirhnak, tefa thluachuah ka hmuhnak le CEBC-Indy ah tuukhal dirhmun in ka rianttuannak hmunhma ah a hung cang. 

              A luancia kum kul lio ah khan, a tu bantuk hmunhma le dirhmun ah ka rak um te lai ti hi ka mang zong ah ka rak manh ballomi le ka ruahnak zong nih a rak phanh balmi a si lo. Sinain, zeizong vialte cung ah nawlngeitu le laireltu Cungnungbik Pathian nih kan chuahkehnak, khuasak tuntuknak, hmunhma khuarnak le cawlcanghnak kong ah khua a rak khan le lai a rak relnak hmunhma ah ka um i khua ka hung sa. Hi ka umnak USA ram ah nihin ah a tu bantukin khua ka sa nain ka lu ka phum te nak ding hmunhma zong a si lai tiah fehter khawh a si lo. Laireltu Pathian nih a herhning in lai a rel te ko lai. Nihin ah kan biakinn kam Round Hill thlanmual ah kan miphun hawi hna mi tampi an ruak kan vui cang hna. Khi a kan kaltaak cangmi hna zong nih khin a luancia kum kul sawmthum lio ah USA ram, Indianapolis khua ah ka ruak an vui te lai tiah a hohmanh nih an rak thei cia hnga lo. A ruah zoh an rak ruah khawhmi le ruah ngammi a rak si hnga lo. Sinain, cucu an dirhmun donghnak ni le hmun ah a cang ko. An chuahkehnak Laitlang, Thantlang le Hakha peng khuate i a rak chuakmi kha Indianapolis, Indiana peng USA ram ah kan/an lu an i phum ko. Cu thil cu kan Pathian khuakhan lairelnak le ri khiahmi tang kan umnak a langhtertu thil mak a si. A sawhsawh in le ruahpadap in a cangmi thil an si hna lo. 

              Nihin ahcun, USA hi kan ram a si cang i mi tampi cu rammi sinak zong kan ngei cang. Rammi sinak kan rak lak cio lio ah khan, kan ttaang kan lung zawn ah kan kut chuan in biakamnak kan rak tuah i hi (USA) ram hi ka ram a si i hi ram cung lawnglawng ahhin zumhtlaak tein ka um lai tiah kan rak ti cio khah. Cucaah, Bawipa nih an phanhpinak le an chiahnak hmunhma le rammi na sinak ram USA hi zeitindah na ruah? USA ram cu mipem hna nih rak tlaakmi (Red Indian pawl cu an rak um ve) le remhmi le vawleicung miphun vialte nih fuhpanh duhmi ram ah sermi ram a si. Nihin tiang ah mipeem tam bik a latu ram a si peng rih. Sihmanhsehlaw, mipeem zeimaw cu kan umnak ram caah zumh kan tlaak lo. Kan chuahkehnak ram ca tu ah zumh a tlaak deuhmi bantukin kan um. Cuti ka ti tik ah kan chuahkehnak le thisa in kan miphun hawi kan philh dih hna lai ka ti lo. Laitlang le Kawlram a chuak i a tthangmi kan ca ahcun kan chuahkehnak le kan miphun hawi cu kan si khawh chung in kan bawmh ko hna lai. Hika ram a chuakmi kan techin fapar hna zong khuazei in kan rat i zeibantuk miphun dah kan si ti kha kan tuanbia kan chimh peng hna lai. Sinain, USA hi an ram a si i an chuahkehnak le an inntung bunhnak a si cang caah, hi an chuahkehnak ram hi an dawt i a zawn an ruah i vawleicung miphun vialte nih fuhpanh an duhmi ram a si zungzal khawhnak hnga sersiam le tthanchoter le kilven ding an rian a si cu ttha tein kan chimh hna lai. 

           Nangmah le keimah zong, hi kan umnak ram hi rammi kan sinak a si cang i, Bawipa Pathian nih a kan chiahnak le a kan khiahpiakmi a si ti ruat bu tein kan si khawh tawk in kan ram hi kan dawt lai i kan techin fapar hna ca tiang ah um duh awk le a tizu tlanh awk ttha in kan dawt lai. Kan dawt khawhnak ding lam tampi a um, cu hna cu a tanglei ah tawi tete in ka hun langhter lai. 

1. Rianttuan Teimaknak

                Rian kan ttuannak ah, rian a kan petu rian ngeitu hna caah zumhtlaak tein rian kan ttuan lai. USA ram a tthatbiknak pakhat cu, duhdim tein rian kan ttuanmi le kan ttuan man tlamtling tein kan hmuhmi hi a si. Cucaah, kan rianttuannak ah zumh kan tlaak lai i kan rianttuantti hawi caah zohchuntlaak le rianngeitu nih zohthlami si kan i zuam lai. Rian tlai lo, fialmi rian tlaamtlinh, ttuantti hawi he i rem, le rian ah zulhphung an ngeihmi ttha tein zulhnak in rianttuan kan teima lai i cuticun hi ram kan dawtnak kan langhter lai. 

2. Ngunkhuai Peknak

           Kan ram cozah a tthawn khawhnak le mizapi kan herhnak i an kan bawmhkhawhnak le vawleicung khuazakip ah bawmhnak rian an ttuan khawhnak cu, rammi hna nih ngunkhuai kan pekmi ruang ah a si. Cozah cu Pathian nih rammi vengtu le zalong tein kan nun khawh nak hnga a umtermi a si bantukin, cu cozah cu Pathian tinhmi ning in ttha tein a rian a ttuan ko ahcun rammi hna nih ngunkhuai kan peknak in kan dawt i kan dirkamh awk a si. Rian ttha le chawlehnak rian tthattha Bawipa nih a kan pek tik ah ngunkhuai hrial rumro le ngunkhuai pek duh lo rumro te hna in kan um awk a si lo. Cucaah, zumhtlaak tein ngunkhuai kan peknak in kan ram kan dawt lai. 

3. Thimfung Thlaaknak

               Caan saupi thimfung thlaaknak nawl a rak ngeilomi miphun kan rak si caah thimfung thlaak a biapit zia hi fian hnga tluk in kan fiang kho lo i thimfung a thlakho ko nain a thlami kan tlawm tuk. Rammi pakhat dirhmun in ttuanvo kan ngeihmi le kan covo a simi thimfung thlaak hi daithlaang hrimhrim hna hlah usih. Uktu le hruaitu hna zong nih hi zawn hi an kan zoh ngaimi kan si i kan aw a simi (kan thimfung) hi kan hman thiam lo ahcun zei rellomi ah kan cang sual lai. Cucaah thimfung thlaak cang ah thimfung thlaaknak in kan ram kan dawt lai. 

4. Cozah Zulhphung Zulhnak

            Cozah hruaitu hna le nawlngeitu hna nih zulh ding an kan timi (lam le sul zulhphung, nawlngeitu palik nih an kan tining in, inn le lo kong ah zulhphung, din le ei kong ah, ngandamnak kong ah tibantuk) kha a si khawh chung zulh kan zuam lai. Kan caah tthatnak le humhimnak caah an chiahmi lila an si ko hna caah kanmah zong nih cu zulhphung cu a si khawh chung in kan zulh lai i kan techin fapar hna zong cubantuk nuncan ziaza ngei ding in kan cawnpiak hna lai. Rammi pakhat dirhmun in cu kan umnak ram nawlngeitu nih an kan serpiakmi zulhphung kan zulhnak in kan ram kan dawt lai.

5. Ramhruaitu Ca Thlacamnak 

         Bawipa nih a kan pekmi kan ram hruaitu vialte hna caah thlacam a biapi tuk. Minung an si, nanmah le kanmah cio bang palhnak a phunphun a tuah kho an si. Sihmanhsehlaw, annih palhnak cu mi tampi a kan hnursuang khomi palhnak a si caah Bawipa sin in a rami fimnak he an kan hruaithiam nak hnga thla kan campiak hna lai. Kan fale zong hruaitu an si te lai, anmah lila zong thlacamnak in bawmh an hau tuk te lai. Cucaah, hruaitu a kan pekmi hna hi, pumpaak in kan uarmi an si ah, an silo zong ah, an min chim tein thla kan campiak ding hna hi Bawipa nih a kan fialmi a si. Hruaitu caah zumhtlaak tein thla kan campiak hna nak in kan ram kan dawt lai. 

Biatlang Kawmnak

           Kan umnak ram hi, vawlei ah a um rihmi a si caah le sual in hrinmi minung nih hruaimi le sermi phung in a kalmi a si caah a tlaamtlinlonak le a palhnak a tampi ko lai. Sinain, hi kan umnak bantuk ram țha hi cu vawlei tuanbia ahhin fawibai a um ti lai lo caah, Bawipa nih a kan chiahnak kan ram caah hin zumtu pakhat dirhmun in rammi țha kan si hna lai. Hi ram hi kanmah thluachuah hmuhnak le kan techin fapar hna caah thluachuah an hmuhnak ram ah nangmah le keimah lila Bawipa nih a kan phanhter i a kan pekmi ram a si. Daw hna usih, miphundang nih zohchun tlaakmi miphun si hna usih. Cu nih cun, Bawipa sunparnak a pek lai i hi kan ram ahhin saupi kan nungdam lai i a thluachuah zong saupi kan i hrawm kho lai.