Ṭha Tein Nai Zohkhenh Maw?
October 4th, 2026
Rev. Van Tha Kam Thang
Chungkhar hna, tutan Pastor Aanka ah ka sia a herhmi cu zeitindah nunnak pakhat te na
ngeih/ka ngeih mi hi kan zohkhenh timi kong a si. Mah le mah i dawt ti zong ah ruah khawh a si nain, cu i dawtnak bel cu mah ah a dongmi siloin Bawipa ca le midang caah hmual ngei bik in na nun/ka nun khawhnak ding khi ka chim duhmi si. Mah le mah i zohkhenh, i dawt kan ti tik ah, voitampi cu kanmah pumpaak ca nun, kanmah pumpaak nuamhnak le hlawhtlinnak kha biapibik chiah tibantuk khi a sawh tawn caah cucu Khrih cawnpiaknak he ai ralkah deuh rua ka ti. Mah le mah i hlawt nun cawnpiakmi si lio ah mah le mah dawt kong cu, ruah setmat ahcun, zumtu nun a si hrimhrim lo. Cucaah khi lei kam khi ka chim duhmi siloin, Khrih na rianh khawhnak ding ah le minung hawi caah hmual ngei, sullam ngei, man ngei tein na nun ka nun khawhnak ding kha ka chim duhmi si.
A poi ngai ti ka ruahmi cu, zu le sa nih a tei cang mi hna maw siloah sualnak phunkip ah ai
ciahmi hna nih an chim tawnmi khi si. Zeitindah an ti tawn tiah cun, “Keimah ca pei maw ka nun ko cu, a ho hna kan hnawh ṭung hna lo, ka duh paoh in ka nung lai, nawl ka ngeih hlah uh.” an ti tawn. Sinain, a taktak le nikhua a phanh tik i harsatnak, zawtfahnak in siizung le thonginn an phanh tik ah, chungkhar le pastor le upa nih buaipi an hau peng i a donghnak ahcun, anmah pumpaak biakhiahnak nih minung tam tuk, kan caan, kan thinlung, le chawva tamtuk a hei hnursuan tawn. Zuu din bu in motor khalh ruang ah thong a tla i, chungkhar caah ṭhathnemnak ngeih lo, nupi le fale lungrethei lengmang in chiah, pastor te le rianṭuantu hna caan tampi pek hau in, sihni hlaannak kong ah, thonginn va vehnak kong ah, biaceihzung kaipinak kong ah, kan um hi a tlawm ti lo. Hawi he pehtlai in a nungmi kan si zia, a bing in mah lawng a ummi kan si lo zia khi kan i fian a hau.
Mah le mah ṭha tein i zohkhenh timi zong cu, pawngkam caah thil rit siloin pawngkam thilrit a chaangtu kan si khawh nak hnga caah si. Na taksa ngandamnak, na lungthin ngandamnak, le na thlarau zawn ruat in zeitindah nai zohkhenh? Nangmah caah nangmah kha na biapi bik. An daw biktu na nupi le na pasal, na nu le na pa le na fale hmanh nih na ngandamnak (taksa, thinlung, thlarau) kong ah zeipi an in bawmh khawhmi a um lo. Nangmah kha a donghnak biakhiaktu le ṭuanvo ngeitu na si.
US ram i kan eidinmi hi tuak setmat tuah usih law, kan pum chung ah zeibantuk dah nifatin kan rawn ti hi tuak peng a herh. Kan takpum chung ummi kan chungril hna hi a hlei in (spare part) kan ngeihmi a um lo. Voikhat hman lawngte an si. Na eimi kha nangmah na si (You are what you eat). Coffee na dinmi, a thlumalmi, a tlorthaumi, a thutheng le a thakmi tibantuk kan eidin vialte khi kan pum chung ah a lut dih i cu hna nih kan ngandamnak a chia in a ṭhat lei ah a hnursuan dih. Kan nu nih a ka timi cu (a hei theih chinmi), “Na pawṭam khimternak ding ah maw na eidin, siloah na ngandamnak ca ah dah na eidin ti hi na ruah peng a hau” a ka ti. Kan eidin ning zong hi kan eidin khawh ruang ah a zeipaoh eidin ding kan si maw, kan fale kan pekmi hna zong hi an caah hmailei ah zeibantuk ngandamlonak thil chuahpitu hna dah an si khawh ti zong kan ruah setmat a hau.
Kan lungthin ngandamnak zong a biapi tuk. Cu lungthin damnak ding ah zeibantuk dah kan
tuah le kan hrial awk a si timi zong ruah ngai cio kan hau. Taksa rawl bantukin, na lungthin cu
nangmah nih na rawnmi, na sianhmi nih a uk ve ko lai. Cathiang nih, lungthin kilven a hauh zia a kan cawnpiak lengmang. Lungthin chung in sualnak phunphun a chuahnak zong a si. Cu lungthin nih cun kan taksa ngandamnak tiang a hnursuan khawh. Nahchuahnak a ngei tuk mi na si cun hnangam khawh lonak (midang nih an ka tei lai, midang nih an hmuh deuh lai) a si. Midang kha ral bantukin a kan hmuhter. Cu nih a phunphun ngandamlonak a chuahpi khawh. Na zohmi, na ruahmi, le na hna nih a ngaihmi kha ralring tein na kilven thiam lo ahcun cu thil hna nih na lungthin khuaruahnak an hnursuan lai caah cu pathum cu na kilven a hau. Movie na zoh duhmi zeidah an si? Hla na ngaihmi hna teh? Nangmah lawng na um caan ah zeibantuk khuaruahnak pawl nih dah na thinlung hmunhma an laak i na ruah huammi pawl an si? Cucu ṭha tein le ralring tein na kilven thiam a biapi tuk.
A donghnak ah, na thlarau caah zeibantuk rawl dah na ei piak? A fiang ko mi cu, Pathian bia
kha a rawl thaw bik le ṭha bik a si ko caah zeitluk dah na ei piak? Bawipa he nifatin pehtlaihnak
thlacamnak zeitluk dah caan na pek? Zumtu hawi hna he Pathian thangṭhatnak ah le zumtu hawi
rianhnak ah zeitluk dah na caan na hman? Hi thil pathum ah na chambau tuk ahcun zeitindah thlarau lei puitlinnak le ngandamnak cu a um khawh rua hnga? Nikhat ah suimilam kul le li caan kan ngei cio i kan taksa caah ngandamnak cawlcanghnak le lente celhnak caan kan pek a hau, lungthin ngandamnak caah kan rel mi, kan zoh mi, kan ngaihmi le caan kan hmanning a hei biapit ning. Na thlarau, zungzal thihnak le nunnak lam a kal te dingmi, caah zeitluk dah caan na pek? Khrih thihnak le thawhṭhannak thawng in khamhmi nangmah le keimah nih hi nunnak a kan hlanhmi hi hmual ngei taktak in kan hman khawhnak ding ahcun a cunglei ka chimmi thil pathum hi a tlari tein (balance) kan zoh thiam le kan nunpi thiam a biapi tuk. Kan ralpa cu hrawh le thah ding ah a ra. Sihmanhsehlaw, hrawk khawhmi i siter hlah usih. Bawipa nih luatnak a kan pekmi kha sullam ngei tein Amah sunparnak caah hman thiam zuam usih.
